Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Twyni a thraethau



Mae sawl traethell a bae bach cysgodol rhwng Mwnt ger Aberteifi a Clarach i’r gogledd o Aberystwyth.  Rhennir rhai traeathau gan bentir bychan, fel yn Aberporth, Llangrannog a’r Cei Newydd.  Milltir o dywod braf sydd ar draeth Penbryn, ond mae traeth y Borth yn hirach eto, yn ymestyn am dair milltir tua twyni  Ynyslas ac aber yr afon Dyfi i’r gogledd.

Mae twyni aber afon Teifi, yn Tywyn Gwbert  yn gorwedd ar wely o rewglai rhewlifol a chwythwyd o For Iwerddon gan y wyntoedd cryfion, tra bod traethau Llanrhystud, Tanybwlch a’r Borth yn gorffwys yn erbyn sarnau cerrig.

Gall gwyntoedd a llanw newid tywod aber y Teifi rhwng Gwbert ar y lan ogleddol, a thraeth Poppit ar y lan ddeheuol.  Yn y Borth, mae’r gwynt yn creu amodau ffafriol ar gyfer syrffio, hefan barcud a hyd yn oed barcud-syrffio.

Twyni Ynyslas yw’r rhai mwyaf yng Ngheredigion, ac maent yn cael eu mowldio’n gyson gan awelon a chyraint y mor. Yn ogystal a moresg a thaglys arfor mae planhigion fel  caldrist y gors, tegeirian bera a thegeirian gwenynen yn y mannau sychaf.  Mae’r twyni yn y gartref hefyd i gennau a ffyngau prin, pryfetach a reptiliaid diddorol.  Nytha ehedydd, llinos a chlochdar y cerrig yn y twyni, tra bod cwtiaid aur yn nythu ar y rhannau carregog o’r traeth.  Mae’r cerflun mawr pren o falwoden fandiog yn lle gwych am olygfa o’r safle.

Ar lanw isel yn y gaeaf,  mae’r mor y cilio rhwng Borth ac Ynyslas i ddatguddio gweddillion coedwig hynafol, sydd, ynghyd a sarnau carregog sy’n edrych fel muriau, yn crybwyll sail hanes Cantre'r Gwaelod.