Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Ceredigion RS Thomas

Bu'r bardd Eingl-Gymreig cenedlaetholgar, RS Thomas yn rheithor ar eglwys Sant Mihangel yn Eglwysfach rhwng 1955 a 1967.  Cafodd ef, a'i wraig, yr artist Elsi Eldridge, eu dylanwadau gan dirwedd a chyfoeth naturiol dyfffryn y Dyfi, ond gadawsant hwythau eu marc ar yr ardal hefyd. 

(image of RS Thomas at Eglwysfach courtesy of the Trustees of The Iron Room Eglwysfach Ltd)

Ceredigion RS Thomas

Dysgodd RS Thomas Gymraeg pan oedd yn ei 30au - rhy hwyr i geisio ysgrifennu barddoniaeth ynddi, meddai. Serch hynny, Cymru a’i phobl oedd testun ei waith ynghyd â myfyrdod ar ystyr bywyd. Cafodd ei ysbrydoli gan dirwedd Cymru a bywydau caled gweithwyr amaethyddol a grynhoir yn y cymeriad Iago Prydderch.

Disgrifir RS Thomas yn aml fel cymeriad anodd, digyfaddawd, a wrthodai fateroliaeth y gorllewin a’i ddyfeisiadau modern; yn hytrach dewisai fyw mewn bwthyn di-wres, a gwrthod caniatau defnyddio periant glanhau gan ei fod yn 'rhy swnllyd’. Gyda'i wraig, yr artist Elsi Eldridge, ymgymerodd RS Thomas â thrawsnewidiad eiconig o eglwys Sant Mihangel yn yr Eglwysfach, gan dynnu pob plac ac addurn a phaentio’r pulpud a phob piw yn ddu trawiadaol.

Ymddiddorai RS Thomas ym myd natur. Treuliai oriau yn gwylio adar ar ystad Ynyshir a gweithiodd gyda’r elusen RSPB ac eraill i achub y barcud coch yng Nghymru. Tybed beth fyddai ei farn o eryrod y môr sydd wedi eu hailgyflwyno yn llwyddianus i ddyffryn Dyfi.