Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Synau Pwerus a Thawelwch

Mae chwedl sy’n gysylltiedig ag adeiladu eglwys Llanddewi Brefi yn adrodd hanes am ddau ych yn ceisio llusgo llwyth o gerrig trymion dros graig y Foelallt. Bu farw un o’r ych yn y broses ac wrth iddo farw brefodd yr ych arall naw gwaith a hynny mor uchel nes i’r graig hollti’n ddwy gan agor llwybr iddo ei ddilyn yn hwylus. Mae’r hollt yn y graig i’w gweld hyd heddiw.

Synau pwerus a thawelwch

Synau Pwerus a Thawelwch

Wedi i’r diafol ddwyn cloch o eglwys Llanarth, fe’i gollyngodd oherwydd y pwysau trwm. Dywedir bod man ger yr eglwys lle nad yw’n bosib clywed sŵn y clychau.

Yn ôl traddodiad lleol credir mai clywed y dorf yn canu yn Llangeithio oedd yr ysbrydoliaeth i Handel gyfansoddi y Corws Haleliwia. Cysylltir Llangeitho â’r pregethwr Daniel Rowland a fyddai’n denu cynulleidfaoedd o bell ac agos rhwng y 1730au a’r 1740au. Tybed a glywodd Handel y canu yn Llangeithio tra’n ymweld â Thomas Johnes yn ystad yr Hafod?