Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Cranogwen - capten llong

Merch i gapten llong oedd Sarah Jane Rees (1839 - 1916) ac arferai fynd gyda ei thad i forio. Er fod hyn yn anghyffredin iawn i ferch, cafodd yr hawl i fod yn gapten ar ei llong ei hun, ond cyflawnodd llawer mwy.

JBAX4359.JPG

Cranogwen

Dysgodd Sarah am forwriaeth yn y Cei Newydd, ac yna yn Lerpwl a Llundain, gan ennill tystysgrif capten iddi ei hun. Golygai hyn y gallai fod yn gapten ei llong ei hunan, ond yn hytrach, dewisodd Sarah aros yn ardal Llangrannog. Bu’n dysgu sgiliau morwrio i ddynion ifanc yr ardal, dysgu plant i ddarllen ac ysgrifennu a cherddoriaeth.

Roedd Sarah Jane Rees (1839-1916) hefyd yn fardd. O dan ei henw barddol, Cranogwen, hi oedd y ferch gyntaf i ennill coron yr Eisteddfod Genedlaethol ym 1865, gan guro sawl bardd adnabyddus yn y fargen. Teithiodd Cranogwen yn helaeth fel siaradwr cyhoeddus poblogaidd, gan ymweld â’r Unol Daleithau sawl gwaith. Sefydlodd fudiad dirwestol y menywod a bu’n olygydd cylchgrawn Cymraeg i ferched.

Gellir gweld cofeb Cranogwen ym mynwent eglwys St Crannog yn Llangrannog.

Beth am fynd ati i ddysgu hwylio, neu i wneud chwaraeon dwr eraill?  Gall trefnwyr gweithgareddau yng Ngheredigion eich helpu i ddysgu sut i fwynhau’r syrff a thonnau Bae Ceredigion yn ddiogel.

Mae clybiau hwylio yn Aberystwyth, Aberaeron, Y Cei Newydd, Tresaith ac Aberteifi, ac mae clybiau rhwyfo ar hyd yr arfordir hefyd. Chwiliwch am ddigwyddiadau hwylio a hwyl y traeth yn ein rhestr digwydiadau.