Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Pobl Ceredigion

Cyffyrddodd pobl Ceredigion fywydau pobl ym mhedwar ban byd, o ynys Madagascar yng Nghefnfor India i Ogledd America, Awstralia a Rwsia. Maent wedi bod yn gysylltiedig â brwydrau tyngedfennol, sylfaenu banciau a hyd yn oed sefydlu’r Gymdeithas Heddwch. Arhosodd rhai yn eu milltir sgwar, yn ffermwyr, adeiladwyr llongau ac athrawon yn ogystal â beirdd ac ymgyrchwyr cymdeithasol, tra bod eraill wedi mentro ymfudo, neu grwydro’r moroedd yn gapteiniaid llong, morwyr a smyglwyr. Ac wrth gwrs, ymysg y seintiau, mae ambell i walch a dihiryn hefyd.

Pobl Ceredigion

Ar yr olwg gyntaf ymddengys cymunedau Ceredigion yn fach a thawel, yn bell o fwrlwm bywyd dinesig, ond cyfranodd pobl Ceredigion mewn sawl ffordd i hanes, tra bo cysylltiadau Ceredigion yn ymestyn ar draws y byd. Efallai nad yw enwau pob un o'n harwyr yn adnabyddus i bawb, ond dyma rai 'Cardis' cyfoes y byddwch yn sicr o adnabod:

  •   Gwawr Edwards, cantores opera
  •   Catrin Finch, cerddor, telynores gyntaf i’w UB Tywysog Cymru
  •   Ifan Gruffydd, digrifwr a ffermwr
  •   Caradog Jones, y Cymro cyntaf i gyrraedd copa Everest
  •   Dai Jones Llanilar, ac Ifan Jones Evans, 'Y Porthmon' 
  •   Dafydd Jones, chwaraewr a sylwebydd rygbi
  •   Yr Athro Steve Jones, genetydd ac awdur
  •   Gruff Lewis, beiciwr proffesiynol
  •   Moc Morgan, pysgotwr
  •   Rachel Rowlands, sylfaenydd cwmni Rachel's Dairies

Dewch i ddarganfod treftadaeth Ceredigion a’i phobl, a mwynhau croeso cymunedau a fagodd y cymeriadau hyn.

Y Cardi
​Gan y 'Cardi' – fel yr adnabyddir rhywun o Geredigion ar draws Cymru – enw am ei ddireidi yn ogystal ag annibyniaeth ei farn, fel y dangosa’r stori am yr ymwelydd yn holi ffermwr wrth iet y cae: "So what do you grow here?" a daeth yr ateb ar ei union: "men, sir."
Ydy’ch gwreiddiau
chi yng Ngheredigion?
​Mae trysorfa o ddeunydd i’ch cynorthwyo i ddilyn eich achau ar gael yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru ac Archifdy Ceredigion, ill dau yn Aberystwyth.