Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Dewi Sant

​Mae cysylltiadau cryf rhwng Ceredigion a Dewi Sant - yr unig un o nawddseintiau gwledydd Prydain i gael ei eni a’i fagu yn y wlad y mae’n nawddsant iddi. Cofnodwyd ei hanes gan fynach yn Llanbadarn Fawr ger Aberystwyth ac mae'r hanes yn cofnodi straeon a lleoliadau cyfarwydd, a rhai efallai llai hysbys, ond yr un mor ddiddorol.

egwlys Dewi Sant

Dewi Sant

Roedd Non, mam Dewi Sant, yn lleian, ac yn ferch i bendefig lleol ac, yn ôl un chwedl, efallai’n nith i’r Brenin Arthur. Sant, mab Ceredig, brenin Ceredigion, oedd ei dad.  Mae Henfynyw, ychydig i’r de o dref Aberaeron heddiw, yn safle mynachlog cynnar a gysylltwyd â Dewi. Digwyddodd un o wyrthiau mwyaf adnabyddus Dewi yn Llanddewi Brefi, lle, yn ôl traddodiad, cododd y ddaear o dan draed Dewi pan oedd yn annerch tyrfa fawr. Heddiw, mae egwlys Llanddewi yn sefyll ar fryncyn amlwg yng nghanol y pentref.

Roedd cofiannydd Dewi o’r 11eg ganrif, Rhygyfarch ap Sulien, yn gweithio yn Llanbadarn Fawr ger Aberystwyth, a byddai wedi bod yn gyfarwydd â’r lleoliadu sy’n gysylltiedig â Dewi Sant ar draws Ceredigion.

Ymwelwch â Henfynyw, Llanon a Llanddewi Brefi i fwynhau’r chwedlau a’r lleoliadau ynghlwm â hanes Dewi, tra yn y Mwnt gallwch gamu yn ôl troed y pererinion ar eu ffordd i gysegrfan Dewi yn eglwys gaderiol Tyddewi.