Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Meddygon

Byddai mynachod Ystrad Fflur wedi defnyddio perlysiau a phlanhigion o’r gwyllt i flasu eu bwyd a gwella clefydau ac roeddynt yn arloesi mewn technegau trin tir, hwsmonaeth anifeiliaid a physgodfeydd ar lannau Bae Ceredigion. Roedd Meddygon Myddfai, sydd prin 30 milltir dros y mynydd o Dregaron yn enwog am eu meddigyniaethau, a buont yn feddygon i’r teulu brenhinol yn oes Victoria, tra bod y traddodiad cryf o ddefnyddio meddigyniaethau naturiol yn y Gymru gyfoes yn parhau.

JBAX7908.JPG

Meddyg o fri

Roedd Dr William Evans (1895 – 1988) o Dregaron yn arloeswr mewn trin clefyd y galon, yn arbennig y defnydd o digitalis – o blanhigion bysedd y cwn - i drin ei gleifion. Roedd yn un o sylfaenwyr elusen y British Heart Foundation, a sefydlwyd yn 1961.

Bu’r meddyg uchel ei barch mewn gwrthdaro â'r sefydliad brenhinol yn ystod helynt ymddiorseddiad Edward VIII. Roedd y brenin dan bwysau gwleidyddol i ymddiorseddu pan geisiodd meddyg y brenin ddylanwadu ar y Prif Weinidog, Stanley Baldwin i ymddeol ar sail iechyd gwael. Galwyd ar Dr Evans, a ddefnyddiodd electrocardiograff – teclyn newydd ar y pryd – i brofi bod y Prif Weinidog yn holliach. Ymddiorseddodd y brenin ychydig yn ddiweddarach. Ymddeolodd Dr Evans yn ôl i Dregaron lle ysgrifennodd gofiant ei hen ewyrth, Joseph Jenkins, y swagman Cymreig.

Ewch i Ystrad Fflur i ddarganfod mwy am fywyd y mynachod. Chwiliwch am olion y goredi ar y traeth yn Aberarth ac ewch am dro dros Fynyddoedd Cambria o Dregaron i Lanymddyfri a Myddfai.

Edrychwch ar y rhestr digwyddiadau i ddarganfod teithiau tywys a chyrsiau sy'n ffocysu ar blanhigion gwyllt a'u defnydd, ac am wyliau bwyd lle gallwch brofi a phrynu bwyd a chynnyrch o’r gwyllt.  

...ac arbenigwr mewn Meddygaeth yr Ysgyfaint

Ganwyd Dr Roger Seal (1922-2010) yn Llanerchaeron ac fe’i fagwyd yn y Cei Newydd.  Gwaeth gyfraniad mawr i feddygaeth yr ysgyfaint.  Treuliodd flynyddoedd lawer yn ymchwilio i heintiau’r ysgyfaint gan wneud cyfraniad mawr i’r driniaeth o heintiau megis niwmoconiosis, y diciâu ac asbestosis.  Roedd Dr Seal yn forwr o fri ac yn un o sylfaenwyr Clwb Hwylio y Cei Newydd. ​