Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Y Diwydiant Gwlân

Roedd mynachod Ystrad Fflur yn berchen ar erawau maith o dir ym Mynyddoedd y Cambria lle byddent yn pori eu defaid. Heddiw mae ffermwyr yr ardal yn dal i gynhyrchu cig oen mynydd a gwlân. Erbyn canol y 19eg ganrif, Ceredigion oedd un o brif ganolfannau’r diwydiant tecstiliau yng Nghymru.

Y Diwydiant Gwlân

Gwnaed dillad a thecstiliau eraill o wlân lleol mewn bythynnod a melinau led led y sir. Defnyddiwyd gwlân hyd yn oed yn sail i reilffordd Manchester i Milford ar draws tir gwlyb Cors Caron, sydd bellach yn llwybr beicio.

Roedd melinau Talybont yn y gogledd yn diwallu anghenion mwyngloddwyr plwm Mynyddoedd y Cambria tra bo melinau dyffryn Teifi yn y de yn darparu tecstiliau i ardaoledd glofaol y de a blancedi a defnydd ar gyfer lifrau milwyr y Rhyfel Byd cyntaf. Adeiladwyd Rock Mills ger Llandysul yn 1890 a dyma’r felin wlân fasnachol olaf yng Nghymru.   Y perchnogion presennol yw'r bedwaredd cenhedlaeth i weithio'r felin.

Gerllaw, yn Nhrefach Felindre, mae Amgueddfa Wlân Cymru. Chwiliwch ein rhestr digwyddiadau am arddangosfeydd, cyrsiau a phob math o ddigwyddiadau sy’n digwydd yn yr Amgueddfa. Yn ystod wythnos y melinau mae sawl melin arall sy’n cael eu hadfer yn agor eu drysau i ymwelwyr.

Os ewch chi i Ganolfan y Barcud yn Nhregaron cewch weld sut roedd merched lleol yn casglu gwlân i weu hosanau. Heddiw mae artistiaid lleol yn defnyddio gwlân lleol yn greadigol, a gallwch gyfarfod â nhw mewn ffeiriau crefftau, ac yn eu gwethdai yn ystod Taith Gelf Ceredigion ym mis Awst.