Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Porthmyn a Banciau

Gyrrwyd yr anifeiliaid a fridiwyd ar ffermydd Ceredigion i farchnadoedd Lloegr gan y porthmyn ond roedd y llwybrau yn denu lladron pen-ffordd hefyd. Byddai’r porthmyn hefyd yn delio mewn arian ar ran y ffermwyr gan dalu credydwyr o’r arian a wnaed trwy werthu anifeiliaid. Sefydlwyd banciau ar hyd y ffordd i ddiogelu eu harian.

Porthmyn a Banciau

Sefydlwyd Banc Aberystwyth a Thregaron yn 1810 gan gynhyrchu arian papur â llun defaid arnynt. Roedd  un ddafad ary papur punt, dwy ar y papur dwybunt, ond dim ond un ddafad oedd ar y papur pumpunt, ac oen oedd ar y papur chweugain. Symbol banc Llanymddyfri oedd ychen du, ac adnabyddir banc Lloyds hyd heddiw am ei geffyl du.

Mae’n bosib dilyn ôl troed y porthmyn ar draws Mynyddoedd y Cambria o hyd, ar droed ac ar geffyl. Casglwyd yr anifeiliaid ynghyd mewn canolfannau megis Tregaron a Llanddewi Brefi cyn eu gyrru ar draws y mynyddoedd – gellir gweld lle cadwyd yr anifeiliaid mewn llociau sydd bellach yn erddi i'r tai lleol. Chwiliwch hefyd am symbol banc Aberystwyth a Thregaron ar wal yr adeilad gwreiddiol yn Stryd y Bont Aberystwyth ac mae arian papur y banc i’w weld yn Amgueddfa Ceredigion, Aberystwyth.